हायवे की रनवे? दिब्रुगडमध्ये ‘बॅटल-रेडी’ भारताचा नवा अध्याय
ईशान्य भारतात पहिली इमर्जन्सी लँडिंग फॅसिलिटी; युद्ध आणि आपत्ती दोन्हीसाठी मोठी रणनीतिक उडी
समृद्ध नगर न्यूज विशेष लेख दिब्रुगड :
ईशान्य भारताच्या सामरिक सुरक्षेला नवी धार देणारी ऐतिहासिक घटना नुकतीच घडली. नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते आसाममधील राष्ट्रीय महामार्गावर तयार करण्यात आलेल्या ‘इमर्जन्सी लँडिंग फॅसिलिटी’ (ELF) चे उद्घाटन झाले. शांततेच्या काळात सामान्य वाहतुकीसाठी असलेला हा महामार्ग युद्धाच्या वेळी पूर्ण क्षमतेचा हवाई तळ बनू शकणार आहे.
३.५ किमीचा ‘रणनीतिक रनवे’
आसाममधील या विशेष पट्ट्याची लांबी सुमारे ३.५ किलोमीटर आहे. उद्घाटनप्रसंगी भारतीय हवाई दलच्या लढाऊ आणि मालवाहू विमानांनी यशस्वी लँडिंग करून दाखवली. यामुळे ईशान्य भारतात प्रथमच हायवेवरून हवाई कारवाईची क्षमता सिद्ध झाली.
हा केवळ रस्ता नसून युद्धकाळात विमानांच्या टेक-ऑफ-लँडिंगसाठी तयार केलेली विशेष धावपट्टी आहे. अशा सुविधा भारतात आधी राजस्थान आणि उत्तर प्रदेशात तयार करण्यात आल्या आहेत.
हायवेवर विमान कसं उतरू शकतं?
सामान्य रस्ता फायटर जेटच्या धक्क्याने तुटू शकतो. म्हणून ELF तयार करताना अत्याधुनिक इंजिनिअरिंगचा वापर केला जातो.
सिमेंट-काँक्रीटचे जाड आणि मजबूत थर
स्टील जाळी व उच्च दर्जाचे बांधकाम साहित्य
रनवेप्रमाणे लाईटिंग आणि एअर ट्रॅफिक कंट्रोल यंत्रणा
विमान पार्किंगसाठी बाजूला बे
दुभाजक हटवण्याची तात्पुरती व्यवस्था
फायटर जेट ताशी २५०-३०० किमी वेगाने उतरते. त्या वेळी पडणारा ‘इम्पॅक्ट लोड’ सहन करण्यासाठी रस्त्याची रचना विशेष केली जाते.
युद्धातील ‘गेमचेंजर’
युद्धात शत्रूचे पहिले लक्ष्य हवाई दलाचे एअरबेस असतात. रनवे बॉम्बने उडवले, तर विमानं अडकतात. अशा वेळी ELF वरून विमानं उड्डाण करू शकतात.
याआधी राजस्थानमधील बारमेर परिसरात तसेच आग्रा-लखनौ एक्सप्रेसवे आणि पूर्वांचल एक्सप्रेसवेवरही यशस्वी प्रयोग झाले आहेत.
ईशान्य भारतासाठी खास महत्त्व
ईशान्य भारत डोंगराळ आणि दुर्गम आहे. मोठे एअरबेस बांधणे कठीण असते. त्यामुळे ELF हा सामरिकदृष्ट्या मोठा टप्पा ठरतो.
सीमेवरील परिस्थिती लक्षात घेता, चीनच्या वाढत्या हालचालींना उत्तर देण्यासाठी भारताची हवाई पोहोच वाढवणे आवश्यक आहे. दिब्रुगडमधील सुविधा यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे.
आपत्ती काळातही मोठा फायदा
ही सुविधा केवळ युद्धासाठी नाही.
पूर किंवा भूकंपाच्या वेळी मोठी विमानं उतरवता येतील
तातडीची मदत आणि बचावकार्य जलद होईल
दुर्गम भागात वैद्यकीय मदत पोहोचवणे सोपे होईल
ईशान्य भारतात वारंवार पूर येत असल्याने ही सुविधा जीवनरक्षक ठरू शकते.
पायाभूत सुविधांमधील नवा ट्रेंड
भारत आता ‘ड्युअल-यूज’ इन्फ्रास्ट्रक्चरकडे वाटचाल करत आहे. म्हणजेच नागरी वापरासाठी असलेल्या सुविधा युद्धकाळात संरक्षणासाठी वापरता येतील.
महामार्ग रनवे बनणार
पूल आणि बोगदे सैन्य हालचालींसाठी तयार
सीमावर्ती भागात कनेक्टिव्हिटी वाढ
यामुळे देशाची सुरक्षा अधिक मजबूत होते.
भारत ‘बॅटल-रेडी’
दिब्रुगडमधील ELF हा केवळ तांत्रिक प्रकल्प नाही, तर भारताच्या संरक्षण क्षमतेचा नवा संदेश आहे. आता देशाचे महामार्ग केवळ प्रवासासाठी नाहीत, तर आकाशातून येणाऱ्या संकटांना उत्तर देण्यासाठीही सज्ज आहेत.
भारताची सुरक्षा आता फक्त सीमारेषेवर नाही, तर देशाच्या रस्त्यांत, पायाभूत सुविधांत आणि तंत्रज्ञानातही बळकट होत आहे.
देश खऱ्या अर्थाने ‘बॅटल-रेडी’ बनत असल्याचे हे नवे प्रतीक ठरत आहे.
